Kundecidado kaj ekonomia demokratio:

Propono por pli da demokrata influo al grandaj entreprenoj kaj la economio

La kerno de tiu propono:
En grandaj entreprenoj la kontrolkonsilio, kiu elektas kaj kontrolas la estraron, estas elektata de 3 grupoj:
akciuloj, dungitoj kaj la loĝantaro.
Neniu grupo dominas la aliajn.
Ĉu entrepreno estas sufiĉe granda por tiu kundecidado, dependas ne nur de minimuma nombro da laboristoj, sed alternative ankaŭ de minimumaj financaj valoroj.
Parto de la dungitoj-reprezentantoj povas esti elektata ankaŭ de dungitoj, kiuj ne laboras en la koncerna entrepreno.

En "5.1 Eŭropo" enkonduka fazo de tiu kundecidado estas montrata, dum kiu la akciuloj estas pli forte.

1. bazoj

1.1 demokratio, potenco kaj posedaĵo

La eble plej granda libereco de eble plej multaj homoj (kun la atento de la rajtoj de minoritatoj!) bezonas kiel bazo demokratan socio-strukturon. Por ke demokratio bone funkcias, la formado-potenco de la demokrataj institucioj devas esti multe pli granda ol la potenco de unuopuloj aŭ malgrandaj grupoj pere de posedaĵo. Tiu potenco pere de posedaĵo estas precipe praktikata de grandaj entreprenoj. Kun ekonomia demokratio tia potenco povas reduktiĝi.
[Pri posedaĵo/proprieto vidu ankaŭ apendico A.]

1.2 de 2 grupoj al 3 grupoj

Por tiu propono mia deirpunkto estas la ekzistanta metodo en germanaj entreprenoj, kiuj havas pli ol 2000 dungitojn: Tie la kontrolkonsilio (kiu elektas kaj kontrolas la estraron) konsistas po duone el reprezentantoj de akciuloj kaj de dungitoj (tio korektas supraĵe konsiderita, sed problemas: la reprezentanto de ekzekutivoj). Se la rezulto de voĉdonado estas sendecida, tiam la kontrolkonsilio-prezidanto havas du voĉojn ĉe ripetita voĉdonado; tio estas precipe grava, ĉar la akciuloj sole povas elekti ŝin/lin kaj pro tio povas ankaŭ sole decidi (ekz. povas sole elekti la estraron).
[Pli pri tio: vidu apendico B.]
La propono prezentita ĉi tie havas trian grupon, kiu povas elekti membrojn en la kontrolkonsilion: la loĝantaro. Neniu grupo dominas la aliajn.

2. konsekvencoj de tiu propono

2.1 en unuopa entrepreno

2.2 pli forta demokrata influo al la ekonomio regione, nacie kaj internacie

a) Kelkaj punktoj kiuj estas ambaŭ regione/nacie kaj internacie gravaj:

b) La loĝantaro kaj iliaj reprezentantoj havas influon

c) EU-parlamento: Politikaj grupoj kiuj havas povon pro kontrolkonsilio-lokoj de la grupo loĝantaro, povas trovi samideanajn homojn en la EU-parlamento, kun kiuj kune ili povas ekzerci socian influon. Ekster Eŭropo simila eblas.

d) Por interŝanĝo de opinioj, organizado kaj komuna pozicio-trovado mondskale parlamenta asembleo estus utila. Ekzistas ja kampanjo por Parlamenta Asembleo ĉe la Unuiĝintaj Nacioj (unpacampaign.org); tiu UN-parlamento komence havus nur konsultan funkcion (por decido krei tiun parlamenton 2/3-plimulto en la Ĝenerala Asembleo de UN sufiĉas). De parto de tiu UN-parlamento parlamenta asembleo povus esti formita, kiu nur havas parlamentanojn el landoj kiuj partoprenas en tiu kontrolkonsilio-kundecidado. Krome, por doni malgrandajn ŝtatojn pli da influo: Kelkaj decidoj povus bezoni la konsenton de ŝtatoj-komisiono (kun 1 voĉo por ĉiu ŝtato).

e) Pere de la registraroj, internaciaj parlamentaj grupoj de 2.2.b ankaŭ povas influi internaciajn economio-organizojn kiel la Monda Komerca Organizo (MKO/WTO), la Monda Banko kaj la Internacia Mona Fonduso (IMF). Plue: Ankaŭ la premo kaj influo de grandaj entreprenoj al la MKO (kaj aliaj organizoj) kaj al la MKO-membroŝtatoj ja estas influata de la internaciaj politikaj grupoj el 2.2.b kaj la internaciaj parlamentaj korporacioj el 2.2.c kaj 2.2.d respektive.

f) Grava strukturo estas kreata por la internacia kunordigo de la sindikatoj inter si (komparu 4.2).

g) Ekestas internacia demokrata povo-strukturo, kiu plejparte estas sendependa de naciaj landlimoj.

3. grandeco de entrepreno

Krom la nombro de la dungitoj ekzistas financaj kriterioj por la enkonduko de tiu kundecidado:

Devus esti gradigo por la kundecidado. Ekzemplo:

grandaj entreprenoj mezgrandaj entreprenoj
voĉoj-proporcio en kontrolkonsilio ⅓ : ⅓ : ⅓ ½ por akciuloj, ½ por dungitoj + loĝantaro kune
dungitoj pli ol 1000 100 ĝis 1000
financaj valoroj super A 1/10 A ĝis A

Por esti klasifikita kiel granda aŭ mezgranda entrepreno: la nombro da dungitoj financa valoro devas esti atingita.

Por entreprenoj kun ĝis 500 dungitoj (aŭ ekvivalenta financa valoro), la proceduro en apendico D ankaŭ povas esti aplikata.

Ankaŭ se vi pledas por malpligrandigo de grandaj entreprenoj kaj konzernoj, tiu kundecidado estas sencoplena:

Por entreprenoj kiuj estas malgrandaj laŭ financaj valoroj kaj personaro, en certaj kazoj ankaŭ povas esti utila uzi tiun kundecidadon. Ĉe tio almenaŭ en kelkaj kazoj la samaj reprezentantoj de la grupo loĝantaro povas esti elektitaj por diversaj entreprenoj, kvazaŭ la elekto estus nur por 1 kontrolkonsilio. Apliko-areoj:

Ĉe la unuaj du punktoj la financaj valoroj kaj la dungitoj de tiuj entreprenoj povas sumiĝi por superi financan aŭ personaran sojlon.

4. elekto-procedoj

4.1 loĝantaro: distribuo de ĝiaj kontrolkonsilio-lokoj

4.1.1 baza

a) La civitanoj de la partoprenantaj ŝtatoj rajtas voĉdoni. Kiel en la pasinteco, kontrolkonsilio estas elektata por pluraj jaroj (por proksimume 4 jaroj), tiel ke oni povas denove voĉdoni por la sama kontrolkonsilio nur post periodo de kelkaj jaroj. Ekzistas unu jara fiksita dato, dum kiu voĉoj de la grupo loĝantaro estas donataj por ĉiuj kontrolkonsilioj, kies membroj de la grupo akciuloj estas elektataj dum la monatoj antaŭe aŭ poste.

Kvankam la elekto okazas ĉiujare, civitano povas voĉdoni nur ĉiujn 10 jarojn, depende de la naskiĝdato.
Ekzemplo: Se vi havas vian naskiĝtagon la 7an, 17an aŭ 27an de monato, vi povas elekti en la jaroj 2027, 2037, ...
Tio reduktas kostojn kaj simpligas la organizadon.

b) Por la elekto de la loĝantaro-reprezentantoj al la kontrolkonsilio de entrepreno estas pluraj kandidatoj-listoj. Proporcia elekto-rajto uzatas (ekzemple laŭ la metodo Sainte-Laguë / Webster).

c) Persono kun voĉdonrajto povas elekti kandidatoj-listojn por 6 kontrolkonsiliojn.

Kiel persono kun voĉdonrajto povas selekti el centoj aŭ pli da kontrolkonsilioj 6:

Kiu decidis surbaze de tiuj fontoj voĉdoni por certaj kontrolkonsilioj, povas sendigi la balotilojn por tiuj kontrolkonsilioj al si mem.
Ekzemplo: En la baloto-informo formularo estas aldonata per kiu oni povas mendi balotilojn por ĝis 6 kontrolkonsilioj. Por tio oni povas enigi ĝis 6 kontrolkonsilio-numerojn en tiun formularon.
Poste voĉdonado okazas per poŝta baloto.

d) Pro la malgranda nombro da kontrolkonsilio-lokoj, la sekva regulo aplikiĝas por certigi ke

Sur la balotilo de kontrolkonsilio la nombroj 1, 2 aŭ 3 estas enmetataj por selektata kandidatoj-listo: por la preferata listo kaj la unua kaj dua alternativa listo.

Por la kalkulo de la distribuo de lokoj en kontrolkonsilio estas kelkaj raŭndoj per proporcia elekto-proceduro, antaŭ kiuj, respektive, la listo kun la plej malmultaj voĉoj estas forigita:

Fari tiun kalkulon tra pluraj raŭndoj per komputilo ne estas problemo, se por ĉiuj interesuloj la rikordoj estas alireblaj respektive de: kiu kontrolkonsilio, preferata kaj unua + dua alternativa listo, ŝtato el kiu voĉo estis donita. Ĉar kun tio multaj homoj povas sendepende unu de la alia (kun malsamaj komputilaj programoj) eltrovi la finrezulton, kiu rezultas post pluraj kalkulaj raŭndoj.

4.1.2 aldonaj detaloj

a) La nombrado de la voĉoj eblas tiele:

  1. Ĉiu balotilo estos markita kun numero, ekz. per stampilo.
  2. La voĉoj estas enigataj en komputilojn kaj transdonataj al centra loko. Por ĉiu balotilo oni transdonas apartan rikordon, konsistante el: kontrolkonsilio-numero, ĝis 3 elektitaj kandidatoj-listoj, balotilo-numero, numero de aparato (por la aparato per kiu la rikordoj estas transdonataj), numero por la loko de la enigo de datenoj.
  3. La balotiloj estas rigardataj denove: La balotilo-numero (kaj la numero por la loko de la enigo de datenoj) estas uzata por kontroli ĉu la centre storitaj datenoj kongruas kun la informoj de la balotiloj. Dum tio, la persono kontrolanta kaj la komputilo uzata devas esti malsamaj por la sama balotilo ol en la paŝo 2.

b) Eblas teni sekrete por kiuj kontralkonsilioj iu mendas balotilojn. Por tio povas esti uzata la jena:

  1. Antaŭ la sendado de la baloto-informo, malcentre (ekz. en unuopaj urboj aŭ urbopartoj) stempila numero estas premata
    • sur la mendo-formularo por balotiloj (kiu estos sendita kune kun la baloto-informo)
    • kaj apud adres-glumarko kun adreso de balotanto. (Alternative: Anstataŭ adres-glumarko oni povas uzi koverton kun adreso.)
    Tiu ligo de stempila numero kaj adreso ne estas storata elektronike. La adres-glumarkoj estas stokataj ordigitaj laŭ stempila numero.
  2. Voĉdonantoj sendas la mend-formularon por la balotiloj (kiu ne havas ĝian propran adreson, sed la stempilan numeron) al adreso uzata por transdono al presejo. La presejo trapasas la presitajn balotilojn en kovertoj kun stempila numero (ordigitaj laŭ stempila numero, almenaŭ kun parta ordigo) al la malcentra loko, kie estis asignita la stempila numero.
  3. En tiu malcentra loko, la adres-glumarkoj el 1. estas gluataj al la kovertoj laŭ kongrua stempila numero. Poste tiuj leteroj kun la balotiloj estas sendataj al la voĉdonantoj.

c) Pri la kontrolkonsilio-numero kiam mendi balotilojn:

4.1.3 se kontrolkonsilio ricevis eksterordinare malmultajn voĉojn (aŭ apartenas al relative malgranda entrepreno)

Se eksterordinare malmultaj voĉoj estis donitaj al kontrolkonsilio laŭ la procedo de 4.1.1, tiam oni devus malhelpi, ke kandidatoj-listo kun tre malmultaj voĉoj ricevas lokojn. Tial por tiaj kontrolkonsilioj tiuj lokoj estas distribuataj per aliaj procedoj. Tiuj aliaj procedoj ne estas tiel postulemaj koncerne la internacia aplikebleco aŭ influo de unuopaj civitanoj, sed ili estas sufiĉe bone por kontrolkonsilioj, kiuj laŭ 4.1.1 ricevis nur malmultajn voĉojn. Ekzemploj de tiaj procedoj:

Ne estas alternativo simple ne distribui lokojn al la grupo loĝantaro por kontrolkonsilioj, kiuj laŭ 4.1.1 ricevis nur malmultajn voĉojn: ĉar la kaŭzo por tiuj malmultaj voĉoj povas esti ĉe influa entrepreno, ke nur malmultaj homoj konas ĝin.

"Eksterordinare malmultaj voĉoj" povus ekz. signifi, ke la kontrolkonsilio de entrepreno ricevas malpli ol 20% de tiuj voĉoj, kiujn oni averaĝe donas por entrepreno po dungito aŭ po financa valoro (tiujn 20% oni povus uzi dise por diferencaj entrepreno-grandecoj).

Aldone povus aplikiĝi:

4.1.4 pri internacia uzado

a) Voĉdonantoj de tiu ŝtato en kiu entrepreno havas sian ĉefsidejon ricevas avantaĝon en la distribuo de kontrolkonsilio-lokoj al voĉdonantoj de aliaj ŝtatoj,

Por tio la voĉoj estas nombrataj aparte por naciaj kaj internaciaj voĉoj. Internaciaj voĉoj enhavas ankaŭ naciajn voĉojn. Naciaj voĉoj estas tiuj voĉoj, kiujn donas voĉdonantoj en tiu ŝtato, kie entrepreno havas sian ĉefsidejon; per naciaj voĉoj oni povas elekti la samajn kandidatoj-listojn, kiujn oni povas elekti ankaŭ per internaciaj voĉoj. Se la nombro da lokoj estas nepara, per naciaj voĉoj 1 loko malpli ol duono de la lokoj estas disdonata.
Ekzemplo: Kontrolkonsilio havas 15 membrojn. 5 membroj estas de la grupo loĝantaro. 2 de la 5 membroj estas elektataj per naciaj voĉoj, 3 per internaciaj voĉoj.
Se la nombro da lokoj estas para, duono de la lokoj estas disdonata per naciaj voĉoj.

Por kontrolkonsilio-lokoj, kiuj estas elektataj per naciaj voĉoj, la kalkulo de la distribuo de la lokoj estas farata unue (per proporcia elekto-proceduro). Poste, kiam estas la kalkulo por tiuj kontrolkonsilio-lokoj, kiuj estas elektataj per internaciaj voĉoj, la lokoj atingitaj ĉe nacia nivelo de kandidatoj-listo estas konsiderata jene:

Ekzemplo de efikoj de tiuj reguloj: Kontrolkonsilio havas 5 membrojn de la grupo loĝantaro. 2 el ili estas elektataj per naciaj voĉoj, kio estas samvalora al 40%.

b) Suplemento al la "40%" de paragrafo a):
Aplikante la proceduron de a) al la reguloj en 4.1.1.d, povus esti plua regulo, tiel ke en kelkaj kazoj la sama voĉo ne povas esti uzata dufoje.

Ekzemplo: Voĉo de balotilo estas nombrata dum la nombrado por naciaj voĉoj por la unua alternativa listo, kaj tiu listo atingas kontrolkonsilio-lokon kun tiu voĉo. Kiam la sama balotilo poste ankaŭ estas uzata en la nombrado de internaciaj voĉoj, tiam aldona regulo povas apliki:

c) Por la kontrolkonsilio-lokoj, kiujn oni elektas per naciaj voĉoj (komparu a)), la sekva speciala regulo validas:
Kun 2/3-plimulto en internacia parlamenta kunveno kaj kun pli ol ½ de la voĉoj de ŝtatoj-komisiono (ĉiu ŝtato havas 1 voĉon) oni povas decidi, ke por unuopaj entreprenoj la distribuo de lokoj per naciaj voĉoj malaperas. La ĝis nun naciaj lokoj nun distribuatas internacie.
Ekzemplo por uzo: Granda internacia entrepreno havas sian  ĉefsidejon en malgranda ŝtato, kiu finance estas tre dependa de tiu entrepreno. Per tio tiu entrepreno havas grandan influon al la registaro, la loĝantaro kaj la leĝdonado, per kio ĝi atingas maljustajn avantaĝojn super entreprenoj, kiuj havas siajn ĉefsidejojn en aliaj ŝtatoj.

d) Oni povus limigi la porcion de voĉoj po ŝtato al maksimume 12,5% (= unu 8a). En tre grandaj landoj (ekz. Hindio), kiel kompenso la nombro da entreprenoj de tiu ŝtato povas esti reduktita, por kiuj kontrolkonsilio-lokoj estas plenigitaj pere de internaciaj voĉoj.
Ekzemplo: ŝtato havas 25% de la loĝantaro kaj 20% de la entreprenoj. Por la 7.5% (20% -12,5% = 7,5%) de tiuj entreprenoj kiuj internacie estas serĉataj plej malmulte, la kontrolkonsilio-lokoj estas plenigitaj nur de voĉoj kiuj venas el tiu ŝtato. (Se estus nur 8% anstataŭ 20%, restus porcio de 12.5% de la internaciaj voĉoj.)
La menciitaj 7.5% ne devus rilati al la nombro da entreprenoj, sed al valoro kalkulita por ĉiu entrepreno per financaj valoroj kaj la nombro da dungitoj.

e) Internacia parlamenta kunveno elektas homrajtoj-komisionon, kiu povas malpliigi la kundecidadon de la loĝantaro de unuopaj ŝtatoj pro rompo de homaj rajtoj. Kondamnita ŝtato perdas jare ekz. ĝis 5% de la normala porcio de la voĉoj de sia loĝantaro. Pli granda parto povas esti forprenata, se post la komisiono ankaŭ la parlamenta kunveno subtenas tion kun 2/3-plimulto. Membroj de la parlamenta kunveno, kiuj havas la ŝtatanecon de la koncerna ŝtato, ne povas voĉdoni.

4.1.5 aldone se akciuloj havas la duonon de la kontrolkonsilio-lokoj

Variantoj en kiuj la akciuloj havas duonon de la lokoj estas nomataj

Se la akciuloj havas la duonon de la lokoj en la kontrolkonsilio, tiam konvenas fari malverŝajne, ke loĝantaro-reprezentantoj iĝas membro de kontrolkonsilio,

Por fari tion laŭeble malverŝajne, oni povas certigi, ke aparte granda parto de la voĉoj necesas por kontrolkonsilio-loko de la grupo loĝantaro.
Tra la plurfojaj elekto-raŭndoj en 4.1.1.e (koncerne alternativajn listojn) kandidatoj-listo bezonas pli da voĉoj ol kun simpla proporcia reprezentado por ricevi kontrolkonsilio-lokon. Plia maniero pliigi la nombron de voĉoj po loko:

Por grandaj entreprenoj kun multaj dungitoj povas aplikiĝi ke la grupo loĝantaro havas nur 2 lokojn en kontrolkonsilio, se la akciuloj havas la duonon de la lokoj.
Ekzemplo: kontrolkonsilio havas 20 lokojn, el kiuj 10 estas por la akciuloj, 8 por la dungitoj kaj 2 por la loĝantaro.

Por entreprenoj kun alta financa valoro, kiuj havas tre malmultajn dungitojn (vidu 4.2.c), la reguligo en apendico 4.5.a estas grava.

Por rompi blokiĝon inter akciuloj unuflanke, kaj dungitoj kaj la loĝantaro aliflanke, unu el la sekvaj procedoj povas esti uzata (aŭ ĉiuj kune en pluraj elekto-raŭndoj, laŭ tiu ordo):

4.2 dungitoj: distribuo de ĝiaj kontrolkonsilio-lokoj

a) Minimume duono de la dungitoj-reprezentantoj ĝis ĉiuj krom 1 estas elektataj de la dungitoj de la entrepreno.

b) Minimume 1 ĝis maksimume duono de la dungitoj-reprezentantoj estas elektataj de sindikatoj:

  1. Rekte elektitaj de sindikatoj estas norme almenaŭ 1 reprezentanto.
  2. En specialaj kazoj sencoplenas ke duono de la dugitoj-reprezentantoj estas rekte elektataj de sindikatoj. Ekzemplo: financo-entreprenoj kun dungitoj kiuj havas precipe bonajn salajrojn. Tiaj entreprenoj povas tre forte influi la socion kaj per tio la grandan nombron de la malpli gajnantaj dungitoj en aliaj entreprenoj. La interesoj de tiuj malpli gajnantaj dungitoj estas subtenataj pere de la rekta influo de la sindikatoj.
    Por ke duono de la dungitoj-reprezentantoj estas rekte elektataj de sindikatoj (pri la utilo vidu ankaŭ "4.4 prezido de kontrolkonsilio"), en individuaj kazoj tio povas esti realigata en sindikataj kunvenoj kun 2/3-plimulto:
    • sen tempolimo en centra internacia kunveno
    • aŭ kun tempolimo en pli malgranda subordigita kunveno; tie ankaŭ pli rapidaj decidoj eblu.
    Frua nova elekto ne necesas: De la rezulto de la lasta elekto de dungitoj-reprezentantoj aŭ rezultas la kandidatoj por aldonaj lokoj por la reprezentantoj elektitaj rekte per sindikatoj, aŭ la reprezentantoj laŭ a), kiuj perdas siajn kontrolkonsilio-lokojn.
    Por tiuj individuaj kazoj ankaŭ validas: En la kontrolkonsilio nepara nombro da dungitoj-reprezentantoj estas reduktata al para nombro, do ekzistas 1 dungitoj-reprezentanto malpli: Se ekz. kontrolkonsilio kutime havas 5 dungitoj-reprezentantojn, nun nur 4 dungitoj-reprezentantoj restas, 2 el ili estas rekte elektataj de la sindikatoj.

c) Deviante de a) kaj b) povus ekzisti plia reguligo por entreprenoj kun granda financa valoro kiuj havas nur tre malmultajn dungitojn: La dungitoj havas nur 1 dungitoj-reprezentanton en la kontrolkonsilio, kaj ĉi tiu estis rekte elektita de sindikatoj. Kaj la akciuloj ricevas plian lokon.
Ekzemplo: La proporcio akciuloj:dungitoj:loĝantaro nun estas 4:1:3 anstataŭ 3:3:3.

4.3 akciuloj: multaj diversaj elekto-procedoj eblas

La elekto procedo povas esti malsama en malsamaj ŝtatoj. En la sama ŝtato ĝi povas esti malsama por diversaj entrepreno-formoj. Kiel ekzemplo 2 ekstremoj:
Ekzemplo 1: Sola persono havas la plimulton de la akcioj de entrepreno kaj sole decidas kiuj akciulo-reprezentantoj fariĝas membro de la kontrolkonsilio.
Ekzemplo 2: La entrepreno estas proprieto de la dungitoj laborante tie. Sekve tiuj dungitoj elektas ĉiujn akciuloj-reprezentantojn kaj la dungitoj-reprezentantojn laŭ 4.2.a en la kontrolkonsilion.

4.4 prezido de kontrolkonsilio

  1. Se ne ekzistas 2/3-plimulto en la elekto de la kontrolkonsilio-prezidanto, tiam ŝi/li estas elektata sole de la reprezentantoj de la grupo "loĝantaro" (ili estas la plej neŭtrala grupo).
    Se ne ekzistas plimulto por kandidato en la grupo loĝantaro post 2 balotoj, tiu elekto-rajto transiros al unu de la aliaj du grupoj.
  2. Se voĉdonado estis sendecida, la prezidanto havas pluan voĉon en ripetita voĉdonado.

(Alternativa solvo: Se estas voĉdona egaleco, ĉiuj reprezentantoj de la grupo loĝantaro havas pluan voĉon en ripetita voĉdonado.)

Tiu regulado povas helpi solvi blokiĝon ĉe voĉdonoj en kontrolkonsilio, ekz.

4.5 kompletigoj

a) Lige kun 4.2 ("financo-entreprenoj kun eksterordinare bone gajnantaj dungitoj") kaj 4.4 estas la sekva regulo. Ĝi malhelpas, ke kandidatoj-listoj de la grupo "loĝantaro", kiuj estas precipe proksime al la akciuloj, povas havi sukceson kontraŭ granda komuna plimulto de aliaj listoj. Tiu regulo estas aplikata nur se 4.2.b.2 aŭ 4.2.c estas uzata por kontrolkonsilio.

Kontrolkonsilio-membroj de la grupo "loĝantaro" povas decidi per -plimulto ke alia membro de la grupo "loĝantaro" ne plu havas voĉdonrajton en la kontrolkonsilio (sed tiu membro restas membro de la kontrolkonsilio). Samtempe, membro de la akciuloj tiam perdas sian voĉdonrajton (ekzemple, la membro kiu ricevis la plej malgrandajn voĉojn en la elekto; aŭ laŭ lotumado aŭ alia proceduro selektita de la akciuloj).
Ekzemplo de apliko: Multmilionulo elspezas multan monon por reklamado. Kiel rezulto, la listo subtenita de li atingas kontrolkonsilio-lokon.

Kiel komparo: Ne estas nekutima, ke en la ĝenerala kunveno de entrepreno ĉiuj kontrolkonsilio-membroj de la akciuloj povas esti elektataj laŭ simpla plimulto de la voĉdonrajta kapitalo.

b) alternativaj kaj pli rektaj procedoj:

5. Realigo

5.1 Eŭropo

Antaŭ ĉio, la kerno de ĉi tiu propono (vidu enkonduko) devas esti vaste diskutata. Tiam povas esti laboro por certigi ke leĝo estos farata en la EU, kiu havas elementojn de tiu propono. Tiu leĝo povus esti adoptita kiel parto de la "firmigita kunagado" ("enhanced cooperation"), kiu aplikas por minimume 9 EU-ŝtatoj. Komence en multaj EU-ŝtatoj povus aplikiĝi:

La supre menciitaj EU-leĝo devus poste esti kunfandita en leĝa fundamento, kiu ekzistas sendepende de la EU internacie kaj ankaŭ aplikas al ŝtatoj ekster la EU.

5.2 aĉetoj de ŝtatoj kaj privataj aĉetantoj

La ŝtato per publikaj kontraktoj kaj privataj klientoj per privataj aĉetoj povas havi influon per

Helpo ĉe la elekto povus esti ranglistoj kaj taksoj en la interreto kaj en revuoj pri produktoj, produktistoj, komercistoj kaj servistoj. Informoj por tio pri liverantoj, homaj rajtoj, ekologio k.t.p. estas ricevebla por amas-komunikiloj kaj organizoj ankaŭ pere de kontrolkonsilio-reprezentantoj, kiuj estas de la grupo "loĝantaro":

5.3 entreprenoj el ŝtatoj kiuj ne havas tiun kundecidadon

Se multaj ŝtataj kaj privataj aĉetantoj preferas dum aĉetado entreprenojn kiuj havas tiun kundecidadon, tiam tio povas esti argumento por entreprenoj el ŝtatoj sen tiu kundecidado, enkonduki tian kundecidadon ĉe si mem.
Por tiaj entreprenoj specialaj reguloj necesas:

Apendico:

A. proprieto kaj konstitucio

Koncerne proprieton, se temas pri grandaj entreprenoj, oni povas distingi 2 kampojn:

En verdikto pri kundecidado la germana konstitucia kortumo skribis, rilate al §14 ("proprieto,...") de la konstitucio:

Sed koncerne la proprieto-garantion esence nur la membreco-rajtoj de la akciuloj estas koncernataj, dum ke la financ-rajta elemento de la akcio-proprieto ne estas tuŝata. Krom tio estas konsiderinde la nur malforta persona rilato de la akcio-rajtoj ĉe sia membreco-rajta signifo

(El la argumentado de verdikto de 1999 koncerne "Montan"-kundecidadon; vidu BverfG, 1 BvL 2/91 de 1999-3-2, alineo n-ro 77, https://www.bverfg.de.
Vidu ankaŭ verdikton de 1979 koncerne la kundecidado-leĝon de 1976; BverfGE 50, 290 [341 ff.].

De verdikto pri la kundecidado-leĝo de 1976:

(Vidu verdikton de 1979 pri la kundecidado-leĝo de 1976, BverfGE 50, 290 [paĝoj 342-4, 348].)

B. al 1.2 ("...ekzistanta metodo en germanaj entreprenoj,...")

B.1 Ĉe la nomita reguligo (de la leĝo pri kundecidado de 1976) ankoraŭ estas menciinda: Unu el la personoj elektitaj de la dungitoj al la kontrolkonsilio estas proponita de la ekzekutivoj: sur kandidatoj-listo, kiu havas nur 2 kandidatojn. Kaj ĉi tiuj ekzekutivoj respektive havas 2 voĉojn por la kandidatoj-listo.

B.2 Speciala kazo estas la "Montan"-kundecidado. Tiu kundecidado validas por min-entreprenoj kaj fer- kaj ŝtal-farantaj entreprenoj, kiuj havas pli ol 1000 dungitojn. Ĝi havas la jenan regulon:

En la kontrolkonsilio la akciuloj kaj la dungitoj havas la saman nombron da voĉoj, plue ambaŭ grupoj kune elektas "neŭtralan" personon.

Oni povus plilarĝigi tiun regulon al ĉiuj entreprenaj kampoj.
Ankaŭ tiu regulo havas malavantaĝojn rilate al mia propono:

Kompletigo: La "neutrala" persono laŭ leĝo estas elektata ne tute egalrajte. Pere de regulado, en kiu dufoje juĝejo estas inkludata, la akciuloj povas decidi sen la dungitoj.

C. alternativaj kaj pli rektaj elekto- kaj decid-procedoj

C.1 Gazetaro / Amaskomunikiloj / Novaĵoj: Por montri diversajn opiniojn kaj vidpunktojn pli bone, povus esti sencoplene ke tiu 3‑grupoj-kundecidado ne estas aplikata por ĉiuj amaskomunikilaj entreprenoj. Se ekzistu tia escepto (kiel libervola alternativo), tiam ĝi devas havi ĉirkaŭ la jenajn limigojn, por malhelpi koncentradon de povo al malmultaj homoj:

C.2 rektaj + nerektaj voĉdonoj kun la 3‑grupoj-kundecidado: En kelkaj entreprenoj povas esti deziro, ĉe kelkaj voĉdonoj ne decidi en reprezenta kontrolkonsilio, sed preni rekt-demokratan vojon. Eblecoj por tio:

C.3 lokaj prizorgaj entreprenoj por energio kaj akvo: Por tiuj oni povas konsideri, ĉu prefere C.1 aŭ 3‑grupoj-kundecidado konvenas (ambaŭ alternativoj eblas ankaŭ por komunumaj entreprenoj). Oni povus pensi je solvo simile kiel en C.1, la konsumantoj tiam estus konforma al la kooperativanoj. Sed energion kaj akvon oni ofte ne ricevas el la lokoj, kie la konsumantoj de prizorga entrepreno vivas. Tio prefere apogas la uzon de 3‑grupoj-kundecidado, ĉar pere de la loĝantaro-reprezentantoj ankaŭ homoj povas esti reprezentataj kiuj vivas ĉe la fontoj de energio kaj akvo.

D. pli malgrandaj mezgrandaj entreprenoj

Estas granda diferenco ĉu entrepreno kun 100 dungitoj

En la unua kazo, intereso pri kundecidado certe estas pli granda en la loĝantaro (se ne ekzistas apartecoj en la dua kazo).

Sekve, por entreprenoj kun 100-500 dungitoj (aŭ konforma financa valoro), povus ekzisti reguloj, per kiuj nur estas nediviga, ke estas kundecido kun 3 grupoj en tiuj entreprenoj. Por havi tian kundecidadon ĉe tiuj entreprenoj, necesas voĉdonado: de la loĝantaro aŭ de la dungitoj.

D.1 Voĉdonado de la loĝantaro:

D.2 Voĉdonado per dungitoj de la koncerna entrepreno:
2 fazoj:

Aŭ ĝis malakcepto aŭ kaze de sukceso ĝis al la enkonduko de tiu kundecidado, inkluzive de la elekto de la entreprena estraro:

E. kompletigaj punktoj

Por E.1 ĝis E.3 aldone la pli rekta kundecidado laŭ C.2 uzeblas.

E.1 Entreprena profito: La kontrolkonsilio decidas pri la uzo de la entreprena profito.

E.2 Pliigo kaj malpliigo de kapitalo (ekz. eldoni novajn akciojn): Por tio plimultoj necesas en la kontrolkonsilio kaj la akciula kunveno.

E.3 Translokado de la ĉefsidejo de entrepreno al alia ŝtato: Por tio plimultoj necesas en la kontrolkonsilio kaj la akciula kunveno.

E.4 rajto je definitiva decido ("Letztentscheidungsrecht"): La "rajto je definitiva decido" de la ĝenerala kunveno (kunveno de la akciuloj) de entrepreno, kiu ekzistas laŭ § 111 IV AktG en Germanio, devas esti forigita. Ĉi tiu leĝo ebligas al la estraro prezenti iujn decidojn, se la kontrolkonsilio ne konsentas, al la ĝenerala kunveno por decido.